Bij vlagen hilarisch-II

Sapristi, het gaat weer lekker met de inzendingen voor de Academica Literatuurprijs 2014. Hoe meer bladeren er van de bomen en hoe meer Utrechtse kademuren er in het water vallen, zo hoger groeit de stapel kandidaten. Dat wordt weer een nieuw rondje tegen de klippen op lezen.

Vele varkens, om eens uit een ander metaforenvat te tappen, maken de spoeling dun, en dat kan betekenen dat je als selecteur, want dat ben je ook, als lid van de vakjury ('vak' is de sterk geëlideerde vorm van 'varken'), probeert de varkentjes in een vroeg stadium te wassen (waar las ik laatst deze: 'When you fight with a pig you both get dirty - but the pig likes it'? Slaat nergens op in dit verband, trouwens). Het snel verkennen van het omslag, voor- en achterplat, is een vlotte eerste selectie-methode. Niet dat daarmee het pleit al beslecht is, maar je kan op basis van die gegevens al denken: 'Ah, leeslint, dat lijkt me wel wat!' maar ook: 'Oh, prullenbak, nee toch?'

Kom ik me nu een voorkant tegen met een plaatje van een waslijn, waaraan een rode peper naast een bikinitopje is geknijperd. Daarbij zakt mij de spreekwoordelijke broek al af. En blijkens de achterplattekst heb ik, houd u vast, 'een tragikomische en [jawel, daar is-ie weer:] bij vlagen hilarische roman' in handen. Ik sla - maar dit gelooft niemand, zo erg is het - het boek op een willekeurige plek open en lees: '"Hm," fluistert Danny terug glurend in mijn decolleté.' Oehlala, de schalk! En had-ie nou maar eens 'Hm' geroepen...

Achterop een ander debuut lees ik over een vrouw die 'de liefde voor haar man en twee zonen [deelt] met de liefde voor haar minnaar,van wie ze een ongeboren kind draagt.' Wow, denk ik dan: vertel me ook over die andere zwangerschappen! Hoe gingen die dan? En: is gedeelde liefde dubbele liefde? Of wordt er hier een andere uitdrukking naar de gallemiezen geholpen?

Maar serieus nu: ik zal deze boeken zo veel als me gegeven is met open oog (letterlijk, maar dat spreekt voor zich, en vooral figuurlijk) en een ontvankelijk gemoed lezen, maar ik zou des niet tegenstaande de jongens en meisjes van de uitgeverijen willen vragen om te proberen met hun wervende teksten dat gemoed van de lezer ietsjes meer te bespelen in het voordeel van de schrijver. We hebben het hier immers over een vorm van captatio benevolentiae.

Maak plaats, maak plaats, maak plaats.

Het jongste nummer van Opzij is gewijd aan de literatuur, wegens de Opzij-literatuurprijs, toegekend aan Manon Uphoff voor haar novelle De ochtend valt (mooie titel). Verder aandacht, zoals ook de kranten die dezer dagen gul schenken, voor een een mij onbekende jonge vrouw Meijer die een boek heeft geschreven over zichzelf, haar vreetziekte en haar vader, die wel bekend en dood is. Een alles behalve Opzijerige vorm van literatuur en/of literatuursociologie, als je het mij vraagt (maar waarom zou je dat doen).

Wel interessant is het overzicht van vijfendertig schrijfsters, jonger dan vijfendertig jaar. Daar zitten heel wat bekende en veel belovende autrices tussen. Wat ook de strekking is van de portrettengalerij. Dat tableau sluit aan bij 'Lekker ding, kan schrijven', een pittig (ships, is dit wel het goede bijvoeglijk naamwoord?) artikel van Daphne van Paassen over het glazen plafond waaronder vrouwen in de Nederlandse literatuur gebukt gaan. Van Paassen heeft gedurende een half jaar recensies in drie belangrijke kranten geturfd, en komt tot de onthutsende constatering dat slechts 27 procent van de (grote) recensies gewijd was aan boeken van vrouwen. Ongeveer slechts de helft van wat zou moeten. Ook al is het ontbreken van gegevens over de productie, het aantal uitgaven van literatuur van vrouwen en mannen, een manco van het stuk, tegen de achtergrond van dat groepsportret van jong talent is die constatering, dat feit, nogmaals, onthutsend.

Eerder dit jaar verscheen een vergelijkbare, zij het minder met cijfers onderbouwde constatering op het weblog De witte kamer. Daarop schreef ik de volgende reactie, die ik hier eenvoudig herhaal omdat ze even goed aansluit op Opzij; zo snel gaan gewenste veranderingen van de werkelijkheid nu eenmaal niet.

'In dit licht is de longlist van de Academica Literatuurprijs 2013 zo gek nog niet: zes mannen, negen vrouwen. En als ik de namen goed heb geïnterpreteerd, hebben van de aangemelde auteurs 55 mannen en 32 vrouwen de longlist niet gehaald. De in totaal 102 mededingers zijn: 61 mannen en (maar) 41 vrouwen. Maar van die 41 vrouwen haalt dan wel een heel hoog percentage, 22%, de longlist terwijl nog geen 10% van de mannelijke mededingers op de longlist terecht [is] gekomen. Voor de volledigheid: de nominatiejury 2013 bestaat uit vier mannen en één vrouw.'

Inmiddels kan ik eraan toevoegen worden dat op de shortlist van de Academica Literatuurprijs 2013 terecht zijn gekomen: twee vrouwen en maar één man. Reken zelf de percentages uit: hutsend! De twee vrouwen, Hanneke Hendrix en Shira Keller, figureren op pagina 40 en 41 in de portrettengalerij '35 onder de 35'. En terecht.

Academica Literatuurprijs 2013 - Nominaties

En daar zijn ze dan, best wel de beste.

De drie genomineerden voor de Academica Literatuurprijs 2013 zijn bekend. De nominatiejury heeft uit meer dan 100 ingezonden Nederlandse en Vlaamse fictiedebuten drie kanshebbers geselecteerd. De prijs bestaat uit de Academica award en 10.000 euro. De Academica Literatuurprijs wordt dit jaar voor de achttiende keer uitgereikt. In 2011 was Peter Buwalda de winnaar met Bonita Avenue en vorig jaar Erik Menkveld met Het grote zwijgen.

Alle door de uitgeverijen ingezonden boeken zijn uitgegeven tussen 1 oktober 2011 en 30 september 2012. De jury heeft na een voorselectie - een longlist van 15 titels - de onderstaande drie debuten geselecteerd.

De nominaties voor 2013
Cristophe van Gerrewey, Op de hoogte (De Bezige Bij)
Hanneke Hendrix, De verjaardagen (De Geus)
Shira Keller, M. (Podium)

Enkele citaten uit de juryrapporten

Over Op de hoogte: ‘Daarmee krijgt dit relaas van oprecht liefdesverdriet bijna onopvallend een metafictionele dimensie.’

Over De verjaardagen: ‘Op een losse, bijna nonchalante en volkse toon weet de schrijfster in haar eerste roman een fijnzinnig evenwicht te bewaren tussen heftige thema’s en anekdotiek.’

Over M.: ‘In een suggestieve stijl met verrassende associaties en intrigerende tijdsprongen roept Shira Keller een wereld op die je bijblijft.’

Publieksprijs
Het is nu, tot en met augustus 2013, aan de lezers om hun gemotiveerde stem uit te brengen op wat volgens hen het beste debuut van Nederland en Vlaanderen is. De winnaar wordt 12 september 2013 bekend gemaakt. Deze werkwijze, waarin een vakjury de voorselectie doet en louter de lezers de winnaar bepalen, is uniek voor een Nederlandse literaire prijs.

De vakjury
De vakjury bestond uit
Casper Markesteijn (voorzitter), schrijver, recensent en publicist
Anna Luyten, journaliste, filosofe, literatuur- en theaterwetenschapster
Arjan Peters, recensent en redacteur van de Volkskrant
Kees Snoek, schrijver, hoogleraar Nederlandse Letterkunde en cultuurgeschiedenis aan de Sorbonne (Parijs)
Fabian Stolk, vroolijke hermeneut, docent/onderzoeker Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit Utrecht

De Academica Literatuurprijs 2013 - langlijst est arrivé

De nominatiejury van de Academica Literatuurprijs – voor het beste Nederlandstalige fictiedebuut – heeft de volgende vijftien debuten op de definitieve longlist geplaatst:

Erdal Balci, De mooiste leugen (Bezige Bij)
Christophe Van Gerrewey, Op de hoogte (Bezige Bij)
Marjolijn van Heemstra, De laatste Aedema (Bezige Bij)
Hanneke Hendrix, De verjaardagen (De Geus)
Rosan Hollak, Scherptediepte (Bezige Bij)
Murat Isik, Verloren grond (Anthos)
Shira Keller, M. (Podium)
Sander Kollaard, Onmiddellijke terugkeer van uw geliefde (Van Oorschot)
Gilles van der Loo, Hier sneeuwt het nooit (Van Oorschot)
Maan, Ik ben Maan (Wereldbibliotheek)
Kaweh Modiri, Meneer Sadek en de anderen (Thomas Rap)
Nina Roos, Neem op (De Harmonie)
Ruth San A Jong, De laatste parade (In de Knipscheer)
Fréderique Schut, Met Muijs (Contact)
Ilona Verhoeven, Voor de eerlijke vinder (In de Knipscheer)

De shortlist van drie titels maakt de nominatiejury begin maart bekend.
Na de bekendmaking van de shortlist gaan de lezers bepalen wie op 12 september in theater Diligentia in Den Haag de Academica Literatuurprijs van 10.000 euro in ontvangst mag nemen.

De winnaar van vorig jaar was Erik Menkveld met Het grote zwijgen. Het jaar daarvoor won Peter Buwalda met Bonita Avenue.

Voor meer informatie: www.academicaliteratuurprijs.nl en www.dordtliterair.nl of ondergetekende.

Casper Markesteijn (voorzitter van de nominatiejury)
Bankastraat 275
3312 GC Dordrecht
078-6130817
0655108493