Posts tonen met het label Nieuwe gids. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Nieuwe gids. Alle posts tonen

maandag, maart 20, 2023

Hap-snap 3 - Tachtigers en lieden van dezelfde geaardheid

1. Wie zijn er met welk werk opgenomen in de Pic-nic in proza, eerste uitgave (1893)? Ik zet ze op alfabetische volgorde, zonder te letten op de graad van normaliteit en het onderscheid tussen literair en beschouwend proza, zoals dat wel in de tweede en derde uitgave wordt gedaan; en teken erbij aan dat al het werk uit de eerste Pic-nic eerder in de Nieuwe gids verschenen is.

Aletrino, A.
Een achtermiddag 
Een zang
Deventer, Ch. M. van
De wolken van Aristofanes 
Deyssel, L. van
De oude garde en de jongste school
Een huwelijksaanzoek
In de zwemschool 
Eeden, F. van
Boeddha (een dialoog)
Het krabbetje en de gerechtigheid
Erens, F.
De conferentie
Goes, F. van der
Over het zeggen van verzen
Looy, J. van
Een hengelaar
Kinderen
Prins, A.
Harold
Veth, J.
Derkinderen's processie van het H. sacrament van mirakel
Een portret
Egyptische kunst
Fransche schilderkunst in deze eeuw
Odilon Redon
Walter Crane
Whistler

Deze Tachtiger eregalerij bevat – zucht – teksten van negen mannelijke schrijvers.


2. Pic-nic tweede uitgave (1899-1900)
Legenda: ook in 1893; verdwenen t.o.v. 1893; toegevoegd t.o.v. 1893

Aletrino, A.
Een achtermiddag
Een zang
Boeken, H.
De kunst en de maatschappij
Coenen jr, F.
Een avond
Couperus, L.
Afgeschreven
Jules
Delang [ps. van (Gerrit) Jan Hofker]
Malle Jetje
Naaischooltje
Winter
Deventer, Ch. M. van
De wolken van Aristofanes
Deyssel, L. van
De koning der eeuwen 
De oude garde en de jongste school 
Een huwelijksaanzoek
In de zwemschool
Eeden, F. van
Boeddha (een dialoog)
Het krabbetje en de gerechtigheid
Johannes en Windekind
Emants, M.
Auteur
Erens, F.
De conferentie
De processie
Wind
Goes, F. van der,
Over het zeggen van verzen
Socialistische aesthetiek
Groeningen, A.P. van
De erfenis
Op de bewaarschool
Heijermans jr, H.
Kniertje
Eson's verhaal
Hora Adema, J.
De oude dokter
Hulzen, G. van
Bedelen
Een kamer
Laatste litanie
Kloos,  W.
Poëzie
Lapidoth-Swart, H.
Liedjeszangster
Looy, J. van,
Een dag met sneeuw
Een hengelaar
Kinderen
Meester, J. de
De klompjes
Netscher, F.
Herfst in het woud
Marietje Veenders
Oort, A. van
Germaansche dingplaats
Peaux, A.
In memoriam
Prins, A.
Harold
Robbers, H.
Intiem
Roosdorp, F.
Afscheid
Streuvels, S.
Een ongeluk
Verwey, A.
Swift-Gulliver
Een tocht door Londen
Veth, J.
Adolph Menzel
Derkinderen's processie van het H. Sacrament van mirakel
Egyptische kunst
Een portret
Egyptische kunst
Fransche schilderkunst in deze eeuw
Odilon Redon
Walter Crane
Whistler
Winkler Prins, J.
Schilders in het Gooi


De bende van Tachtig is in deze tweede Pic-nic uitgebreid (zeg maar gerust: verdrievoudigd) met maar liefst negentien auteurs, van wie twee vrouwelijke.


3. Pic-nic derde uitgave (1904) met markeringen van: herhaalde aanwezigheid, nieuwheid en afwezigheid t.o.v. de tweede uitgave.

Aletrino, A.
Een achtermiddag
Een zang
Hoe een roman geschreven wordt
Antink, M.
Holland
Berlage Nzn, H.P.
Over architectuur
Boeken, H.
De kunst en de maatschappij
Buysse, C.
De eenzame
Coenen jr, F.
Een avond
Couperus, L.
Afgeschreven
Jules
Delang,
Malle Jetje
Naaischooltje 
Winter 
Deventer, Ch. M. van
De wolken van Aristofanes
Deyssel, L. van
De oude garde en de jongste school 
De koning der eeuwen
In de zwemschool
Zondag-ochtend
Eeden, F. van
Boeddha (een dialoog)
Het krabbetje en de gerechtigheid
Johannes en Windekind
Emants, M.
Auteur
Erens, F.
De conferentie
De processie 
Wind 
Everts, jr, J.
Een zondagavond
Goes, F. van der,
Socialistische aesthetiek 
Groeningen, A.P. van
De erfenis
Op de bewaarschool
Hartog, H.
Een transport
Heijermans jr, H.
Kniertje
Eson's verhaal
Hora Adema, J.
De oude dokter  
Sangre! Sangre! Mas caballos
Hulzen, G. van
Bedelen  
De stichtelijke wagen
Een kamer
Laatste litanie
Kloos,  W.
Poëzie
Lapidoth-Swart, H.
Liedjeszangster
Looy, J. van,
De regenboog
Een dag met sneeuw
Een hengelaar
Meester, J. de
De klompjes 
Het aanzoek
Moerkerken jr, P.H. van
Het woud van het eeuwige verlangen
Netscher, F.
Herfst in het woud
Marietje Veenders 
Oort, A. van
Germaansche dingplaats
Peaux, A.
In memoriam
Prins, A.
Harold
Querido, I.
Markt-kunstenaar
Reddingius, J.
Eerste avond
Reyneke van Stuwen, J.
Trouwen
Robbers, H.
Intiem
Roosdorp, F.
Afscheid
Schendel, A. van
De schoone jacht
Steenhoff, W.
Een levensgril
Rembrandt
Streuvels, S.
Een ongeluk
Een speeldag
Verwey, A.
Een tocht door Londen 
Veth, J.
Adolph Menzel 
Derkinderen's processie van het H. Sacrament van mirakel
Egyptische kunst
Het begrip schilderij
Kunst en samenleving
Vijgh jr, S.G van der
Nachtfeesten
Winkler Prins, J.
Schilders in het Gooi


Onder de dertien nieuwelingen in deze derde collectie Tachtigers en Tachtigerachtigen zijn opnieuw twee vrouwelijke auteurs. Het schiet niet erg op zo. Maar we moeten natuurlijk niet vergeten dat er in dat grijze verleden door dr B. louter letterkundige maatstaven werden gehanteerd...




dinsdag, november 29, 2022

Een pic-nic in proza

De kasten thuis barsten uit hun voegen, de planken buigen door, de vloer eronder raakt aan het kraken. Maar ik heb toch één boek gekocht op het vooralsnog eenmalige Boekenfestijn van de opleiding Nederlands @humanitiesuu Een boek van meer dan honderdtwintig jaar oud, het omslag een beetje sleets maar de band geheel intact; hier en daar forse roest, maar ook veel betrekkelijk tot zeer zuivere bladzijden. Het is de 'tweede[,] veel vermeerderde druk' van een boek waar ik niet eens van wist dat er een eerste druk van bestond; die blijkt, afgaand op een Boekwinkeltje.nl, in 1893 te zijn verschenen.

Het bevat proza van 'de zoo genoemde Nieuw-Gidsers'. Maar... 'Er is nu ook van de schrijvers in opgenomen die sedert '85 toonen van dezelfde geaardheid te wezen.' Heerlijk. Best wel een beetje controversieel, wellicht? En/Maar: op een bijdrage van A. Peaux en een van Hélène Lapidoth-Swarth na allemaal teksten van mannen weer. Ik weet overigens nog niet wie die 'Dr. B.' is die 'Iets vooraf' schreef en die maar liefst twee stukken van Louis Couperus in deze bloemlezing opnam. Wellicht is het Hein Boeken, die in die tijd ook in de redactie van de Nieuwe gids zat; of F. Buitenrust Hettema, die volgens Biblio.com de derde, weer vermeerderde druk samenstelde.

Opmerkelijk is dat van dit boek in de DBNL scans zijn opgenomen waarin het werk wordt toegeschreven aan Frederik van Eeden, en waarin als jaar van verschijnen 1899 staat vermeld. Een fragment van Van Eedens De kleine Johannes opent de bloemlezing, zoals ook de eerste Nieuwe gids daarmee begon, maar dat maakt hem toch nog niet de samensteller. Deze tweede druk van de bloemlezing is door Dr. B. 'zooveel mogelijk geregeld naar 't moeilijke van de schetsen en fragmenten; naar 't min of meer afwijkende van de gewone stijl en taal.'

In Delpher is van deze bloemlezing zelfs een derde, nog weer zeer vermeerderde druk te vinden, uit 1904; een werk in maar liefst twee delen. Ik word wel benieuwd wie daarin nog meer in  de geest van de Nieuwe gids blijken te passen. Of zou de boel toch wat beginnen te verwateren?

En zou de vrouwenemancipatie daarin al enigszins in terug te zien zijn?

M. Antink komt erbij, en Jeanne Reyneke van Stuwe mag aanschuiven. Maar dat was het dan wel weer. Daar valt nog wel iets te fixen.

[een beknopte versie van deze tekst verscheen eerder op Instagram]